Składanie tekstu znaczy: formowanie, kształtowanie.

Prawidłowy skład książek to nie tylko ustalenie szerokości marginesów, odpowiednie wymierzenie spadów oraz linii cięcia. To również przede wszystkim praca nad właściwym i jak najbardziej estetycznie poprawnym rozmieszczeniem treści tekstowej w układzie strony. Kolumny tekstu muszą mieć prawidłowy wymiar na całej ich długości, przy jednoczesnym unikaniu czegoś, co w naszym branżowym żargonie nazywamy bękartami oraz szewcami. Terminy te oznaczają rozpoczynanie nowej strony ostatnim wierszem akapitu, lub zakończenie strony pierwszą linią tekstu kolejnego akapitu. Ponadto przyjmuje się, że należy unikać zbyt krótkich ostatnich wierszy akapitu, tudzież kolumny.

Zwyczajnie nie jesteśmy w stanie wprowadzić tego typu drobiazgowych modyfikacji, dysponując zwykłym edytorem tekstu, dlatego wykonując skład książek, należy korzystać ze specjalistycznych, potężnie rozbudowanych aplikacji do tego przeznaczonych. Niemniej jednak, nawet dysponując takim oprogramowaniem, niekiedy układ tekstu uniemożliwia zastosowanie się do każdego z tych wymogów, jednak osoba zajmująca się składem tekstu przez odpowiednio długi okres czasu jest w stanie maksymalnie zniwelować niepożądany efekt.

Opisując ten złożony i wielowymiarowy proces, jakim jest skład tekstu, należy jeszcze krótko wspomnieć o błędach w tekście, będących niekiedy prawdziwymi niuansami, na które jednak również należy zwrócić uwagę. Wkradający się do tekstu zły rozmiar i styl czcionki, powstałe na skutek edycji w zwykłym edytorze zbyt duże, lub zbyt małe odstępy między wyrazami, zlewające się znaki – to najpowszechniejsze uchybienia. Dodatkowo pozostaje nam rozbudowany i zdradliwy temat ligatur oraz przeniesień wyrazowych, rządzących się swoimi prawami.

Zajmując się składem książek i wszelkich innych treści tekstowych, odpowiednio wyczulona osoba korzysta też ze znajomości podstawowych proporcji, np. tzw. złotej proporcji oraz innych norm przyjętych ogólnie w procesie składania książek. Co za tym idzie, są to normy oczekiwane przez czytelników w końcowym produkcie – choć zwykły zjadacz chleba świadomie nie zdaje sobie z ich istnienia sprawy.

Składamy nie tylko książki, ale też publikacje – od prostych felietonów do złożonych naukowych, specjalistycznych artykułów. Skład publikacji i wprowadzenie w nich korekty przebiega ze zróżnicowaną trudnością, w zależności od stopnia skomplikowania treści. Tekst zawierający dużą ilość przypisów, wykresów, tabel i rycin jest znacznie bardziej wymagający dla osoby przeprowadzającej skład publikacji, niż zwykły, pozbawiony wspomnianych elementów tekst. Oczywiście stosując odpowiednio zaawansowane programy komputerowe, jak QuarkXPress, Corel Ventura, czy też znane szerszej publiczności Adobe InDesign oraz Adobe Frame Maker, przy odpowiednim doświadczeniu nie stanowi to problemu. Zajmujemy się też składem publikacji w językach obcych.

Proces składu tekstu to zadanie, które najlepiej polecić profesjonalistom – wówczas mamy pewność, że nasza książka, publikacja, czy choćby broszura, będą wyglądać maksymalnie estetycznie i profesjonalnie.

Skład – termin zecerski (dziś już historyczny) oznaczający tekst, który powstał fizycznie, czyli został ułożony z czcionek lub wierszylinotypowych (a także innych elementów, jak monotypy, linie czy justunek). Skład ma postać szpalty i będzie dopiero łamany. Składem jest także tabela, już złożona, ale jeszcze nie włamana w kolumnę. Czynność, w wyniku której powstawał tekst uformowany w taki sposób, nazywano składaniem, i to niezależnie od tego, czy odbywała się ona całkowicie ręcznie, czy też pomagały w niej w pierwszej fazie maszyny odlewające linotypy i monotypy. Podstawowymi cechami złożonego tekstu były: ustalony krój pisma w określonej odmianie i stopniu, oraz szerokość wierszy.